تفکر که به عنوان وجه متمایزکننده بشر از سایر موجودات است، دلیل فرهنگی خواندن انسان نیز هست. تفکر نه صرفاً یک گام یا خطی بسته بلکه یک "راه" منسجم و یکپارچه و درعین حال پرفرازونشیب است. ضرورت "به راه درآمدن" تا در وجود طالب و محقق، نهادینه و خودانگیخته نشود نمی-تواند از روشنایی و پیامدهای عمیق آن بهره مند شود. پدیدارشناسی در اصل "راه"ای برای اندیشیدن است، فراتر از آنکه در محدوده ی یک مکتب فلسفی یا "روش" خلاصه شود. طریق پدیدارشناسی، تلاشی قاطعانه برای غنا بخشیدن به جهان تجربه آدمی است، جهانی که در آن وجوه مختلف پدیده های هستی، یا کمتر موردتوجه قرار می گیرند و یا در سایه رفته و به مرور برای ما از شکل افتاده اند. رسالت "راه" برای بازیابی و افشاگری وجوه دیگری از هر آن چیزی است که در جهان وجود دارد و ما نسبت به آن دچار غفلت شده ایم. در نوشته پیش رو نگارنده با دغدغه ای هستی شناسانه و آشنایی با آسیب های موجود در حوزه تحقیق، به گام هایی از "راه" پدیدارشناسی برای نگریستن چند وجهی و جامع به پدیده ها در راستای وفادار ماندن به آنها می پردازد و از این رهگذر به تفاوت "روش" با "راه" با تکیه بر مبانی فکری پدیدارشناسی ورود پیدا می کند تا بتواند منتقد استفاده از عنوان "پدیدارشناسی" همچون یک زیور یا صرفا به مثابه توصیفی دلبخواهی باشد.

در بحث روش شناسی تحقیق دو پارادایم تحقیقی کیفی و کمی وجود دارد. یکی از روش های مهم تحقیق در رویکرد کیفی، روش پدیدارشناسی است که با توجه به نوع نگاه به پدیده مورد بررسی، این رویکرد خود به دو روش عمده توصیفی و تفسیری تقسیم می شود؛ که علی رغم شباهت های بسیار، این دو روش تفاوت هایی هم دارند که شناخت آنها برای انتخاب به جا و مناسب هر یک از دو روش تحقیق پدیدارشناسی در زمینه های مختلف کمک کننده می باشد.لذا این مقاله ضمن گذر بر ریشه فلسفی پدیدارشناسی، جوانب آن را در دو رویکرد توصیفی و تفسیری روشن می نماید.

مقدمه: به منظور شناخت ماهیت ارتباط و تعامل نوجوان با خانواده که بیانگر واقعیت تجربه شده توسط بخش کثیری از جمعیت جوان کشور می باشد، این تحقیق با هدف توصیف تجارب خانوادگی دانش آموزان دختر مقطع دبیرستان صورت گرفت.روش کار: این پژوهش کیفی و به روش پدیدارشناسی در سال 1384 در شهر اصفهان انجام شد. نمونه ها از میان دانش آموزان دختر مقطع دبیرستان با استفاده از روش نمونه گیری مبتنی بر هدف، انتخاب گردیدند. پس از اشباع اطلاعاتی، تعداد شرکت کنندگان به 15 نفر رسید. جمع آوری اطلاعات با استفاده از مصاحبه عمیق و تجزیه و تحلیل داده ها به روش استرابرت انجام شد.یافته ها: یافته های حاصل از تجارب خانوادگی دانش آموزان دختر مقطع دبیرستان، 65 کد، 3 زیر مفهوم و 2 مفهوم محوری تحت عناوین حمایت عاطفی (صمیمیت) در خانواده و واکنش ها در خانواده استخراج گردید.نتیجه گیری: علی رغم اهمیت حیاتی خانواده و نقشی که در زندگی نوجوانان دارد، نوجوانان ارتباط موثر و اثربخشی را با خانواده تجربه نمی کنند و این مساله کاملا مشهود است. این تحقیق ضرورت آموزش خانواده ها را بر اساس نیازها و خصوصیات دوران نوجوانی مورد تاکید قرار می دهد.

مقدمه: فعالیت جنسی بخش مهمی از رفتار انسان می باشد که می تواند تحت تأثیر عوامل مختلفی از جمله تغییرات هورمونی، جسمانی و روانی دوران بارداری قرار گیرد و شناسایی این عوامل توسط همسران، به ارتقای کیفیت ارتباط آن ها در این دوره مهم کمک می کند. هدف از انجام پژوهش حاضر، شناسایی علل ایجاد مشکلات جنسی زنان باردار بود. روش: این مطالعه به روش کیفی و با رویکرد پدیدارشناسی انجام گرفت. مشارکت کنندگان را 13 زن باردار تشکیل دادند که اطلاعات آنان از طریق مصاحبه نیمه ساختار یافته جمع آوری گردید. نمونه گیری به صورت هدفمند انجام شد و داده ها به روش Colaizzi مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته ها: یافته های حاصل شده در 108 کد اولیه، 8 زیرمضمون و 4 مضمون اصلی شامل «مشکلات فردی»، «مشکل ارتباط با همسر»، «مشکلات مربوط به جنین» و «مشکل ارتباط با خانواده ها» طبقه بندی گردید. نتیجه گیری: عوامل مختلف فردی و بین فردی در ایجاد مشکلات جنسی در دوره بارداری تأثیر دارد. با توجه به این که رضایت همسران در همه مراحل زندگی سرلوحه بهداشت قرار دارد و قسمت اعظم بعد عاطفی برای زنان از طریق این رابطه به دست می آید، آگاهی از تغییرات دوران بارداری می تواند به افزایش رضایتمندی زناشویی کمک کند که این آگاهی از طریق آموزش ویژگی ها و تغییرات دوره بارداری زیر نظر متخصصان حاصل می گردد. همچنین، مشکل در روابط جنسی می تواند نشانه مشکلات دیگری در پیوند زناشویی باشد. بنابراین، در کنار آموزش های مناسب، باید برای برخی از زوجین جلسات مشاوره در نظر گرفته شود.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

روش تحقیق یکی از منابع مهم کسب دانش است که به روش های مختلفی از جمله روش های کمی و کیفی دسته بندی می شود. تحقیقات کیفی روش های متنوعی دارد که از روش های مرسوم آن در این مقاله تنها به روش تحقیق پدیده شناسی و کاربرد آن در علوم بالینی پرداخته شده است. روش پدیده شناسی که یک روش توصیفی - قیاسی است از فلسفه پدیده شناسی سرچشمه می گیرد. برای توضیح این موضوع در این مقاله نخست به تاریخچه فلسفه پدیده شناسی و سپس تطبیق آن به عنوان یک روش تحقیق کیفی در علوم پزشکی اشاره شده است. توجه علوم بالینی و پرستاری حرفه ای به مراقبت کل نگر زمینه ای برای انجام تحقیقات پدیدارشناسی را فراهم آورده است. این دیدگاه کل نگر، با مطالعه تجربه زیسته ممزوج شده و اساسی برای تحقیق پدیده شناسی فراهم می کند. توصیه می شود که محقق باید از خود سوال کند که آیا تحقیق راجع به تجربه زیسته مناسب ترین روش جمع آوری داده هاست؟ چون داده های اولیه در نظر گرفتن تجربه پدیده است، باید محقق در نظر بگیرد که این محصول داده های غنی و توصیفی است. پژوهش پدیده شناسی مبتنی بر هدف است چون بر خلاف تحقیقات کمی، هدف عمومیت بخشیدن یافته ها به جامعه ای که نمونه از آن انتخاب شده نمی باشد بلکه هدف فهم پدیده مورد نظر است و همان طور که اشاره شد محققین باید افرادی که تجارب کافی در مورد پدیده مورد مطالعه را دارند و می توانند بهترین اطلاعات را در مورد موضوع ارایه دهند، انتخاب کنند که عبارت اند از مشاهده، مصاحبه و یادداشت برداری میدانی، اسناد و مدارک یا اغلب ترکیبی از این روش ها می باشد. در این مقاله همچنین به روش های تحلیل اطلاعات در پدیده شناسی (فنومونولوژی) اشاره شده و ابعاد خطرات و فواید تحقیق، ماهیت داوطلبانه بودن شرکت در تحقیق، حق شرکت کننده برای انصراف تشریح گردیده و در خصوص قضاوت محققان در مورد صحت احتمالی از طریق خواص قابلیت وابستگی، اعتبار، قابلیت انتقال و تاییدپذیری بحث شده است.

پیش زمینه و هدف: معنویت به مثابه آگاهی از هستی یا نیرویی فراتر از جنبه های مادی زندگی است و احساس عمیقی از وحدت یا پیوند با کائنات را به وجود می آورد. اهمیت دوران بارداری در این است که سلامت و بهتر زیستن مادر مستقیما بر زندگی جنین اثر می گذارد، سلامت جسمی، روحی و روانی زن در این دوره اثرات قابل توجهی بر سلامت جنین، موفقیت در زایمان طبیعی و شیردهی دارد. این تحقیق باهدف تبیین تجربه معنویت در بارداری انجام شده است.مواد و روش کار: این مطالعه به روش تحقیق کیفی با رویکرد پدیدارشناسی در مراکز بهداشت شهرستان کرج انجام شد. تعداد 6 نفر از زنان باردار با روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند. پس از نمونه گیری، مصاحبه های عمیق و نیمه سازمان یافته با استفاده از راهنمای مصاحبه جهت جمع آوری اطلاعات انجام شد. در تجزیه و تحلیل داده ها از رویکرد هرمنیوتیک هایدگر موسوم به چرخه هرمنیوتیک استفاده شد.یافته ها: یافته های پژوهش حاضر، شامل یک درون مایه اصلی به نام معنویت گرایی در بارداری و 7 درون مایه فرعی شامل 1. مذهب گرایی در بارداری 1. معناگرایی در بارداری، 3. حساس شدن در بارداری 4. کنترل رفتار به سمت معنویت گرایی 5. بارداری به عنوان تغییر 6. سایه معنویت گرایی بر جنین 7. تاثیر معنویت اطرافیان بود.بحث و نتیجه گیری: توجه به معنویت عامل مهم در ارتقای سلامت مادر و جنین می باشد. بنابراین مراقبت دهندگان بهداشتی در دوران بارداری، باید این مهم را مدنظر قرار دهند و نگرش معنوی مادر باردار را در ارائه مراقبت های دوران بارداری در نظر داشته باشند. استفاده از آموزه های دینی به عنوان یکی از مهم ترین عوامل در سلامت معنوی مادران باردار و توجه به نقش آن در سلامت جسمی مادر و جنین مهم است.

پدیدار شناسی می تواند به عنوان یک استراتژی تحقیق مطرح شود. هدف نوشتار حاضر، تبیین پدیدارشناسی در قالب یک استراتژی تحقیق و در اصل به عنوان یک ابزار پژوهشی است. همانند هر استراتژی تحقیق دیگری، پدیدارشناسی نیز در موضع ابزار پژوهش، مراحلی دارد که محقق را در جریان تحقیق از ابتدا تا انتها هدایت می کند. سه گام اساسی آن بر اساس نظر هوسرل عبارت اند از: اپوخه (تعلیق)، ایدیسیون (تقلیل گرایی) و همدلی. بر اساس تلاش موستاکاس و تبدیل آن به هفت گام متوالی و عملیاتی، محقق قادر خواهد بود تا این ابزار پژوهش را در جریان تحقیق خویش به کار بندد. از آنجا که سابقه مشخصی در خصوص کاربست این استراتژی تحقیق در داخل کشور موجود نیست، در پایان بحث، امکان و مطلوبیت بکارگیری آن به عنوان الگویی برای تحلیل تجارب بررسی می شود تا به مثابه فتح بابی برای مطالعات بیشتر پدیدارشناسی قرار گیرد